Διαχείριση εργασιακού στρες – Μέρος Α’

Λίγο άγχος στην εργασία μας είναι όχι μόνο αποδεκτό αλλά και απαραίτητο για την καλύτερη απόδοσή μας. Γνωστό και ως «δημιουργικό άγχος», μας επιτρέπει να προσπαθούμε για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Η πλήρης απουσία άγχους οδηγεί σε αδιαφορία και έλλειψη προσπάθειας. Τι συμβαίνει όμως με το υπερβολικό εργασιακό άγχος;

Το υπερβολικό στρες στο χώρο εργασίας έχει επιπτώσεις στην παραγωγικότητα και την απόδοσή μας. Ταυτόχρονα, προκαλεί προβλήματα στην υγεία μας, σωματική και ψυχική. Το πώς αντιμετωπίζουμε το εργασιακό στρες συχνά συνδέεται με την επιτυχία ή την αποτυχία στη δουλειά μας. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι είναι αδύνατον να ελέγξουμε όλα όσα συμβαίνουν στην εργασία μας, π.χ. δεν μπορούμε να διαλέξουμε τον προϊστάμενό μας ή τη διοίκηση, το αντίθετο συμβαίνει, εκείνοι επιλέγουν εμάς και μας εντάσσουν στην ομάδα. Όμως, δεν πρέπει να πιστεύουμε ότι είμαστε και εντελώς ανήμποροι, ακόμη και όταν βρισκόμαστε σε μια εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση.

Όπως αναφέραμε ήδη στην εισαγωγή του άρθρου μας, το άγχος μας βοηθάει να επικεντρωνόμαστε στη δουλειά μας, να τηρούμε τις προθεσμίες, να κάνουμε καλές παρουσιάσεις και να ενεργούμε προληπτικά, ώστε να αποφεύγουμε κρίσεις και λάθη που μπορούν να στοιχίσουν σε εμάς και στην εταιρεία. Όλα αυτά όμως υπό τον απαράβατο όρο ότι το άγχος παραμένει σε χαμηλά ελεγχόμενα επίπεδα. Στη σημερινή όμως δύσκολη συγκυρία, το εργασιακό περιβάλλον μπορεί να είναι ένα συναισθηματικό εκκρεμές, που από τη μία ακραία κατάσταση, μας οδηγεί στην άλλη: ατέλειωτα ωράρια, αυστηρές προθεσμίες, που μπορεί να είναι και μη ρεαλιστικές, και συνεχώς αυξανόμενες απαιτήσεις. Όλα αυτά μπορούν να οδηγήσουν έναν άνθρωπο σε ανησυχία, αβεβαιότητα και την αίσθηση ότι συντρίβεται από το άγχος. Και φυσικά, σε αυτή την περίπτωση το άγχος όχι μόνο δεν βοηθάει, αλλά είναι και επικίνδυνο.

Προειδοποιητικά σημάδια υπερβολικού άγχους

Όταν αισθανόμαστε ότι μας κατακλύζει το άγχος, χάνουμε την αυτοπεποίθησή μας, θυμώνουμε, εκνευριζόμαστε εύκολα, απομονωνόμαστε. Υπάρχον όμως και άλλες ενδείξεις ότι υποφέρουμε από εργασιακό στρες:

  • Νιώθουμε θλιμμένοι
  • Είμαστε απαθείς ή αδιάφοροι για τη δουλειά μας
  • Αντιμετωπίζουμε προβλήματα ύπνου
  • Νιώθουμε κούραση
  • ‘Έχουμε δυσκολίες στη συγκέντρωση
  • Υποφέρουμε από πονοκεφάλους και κράμπες
  • Έχουμε προβλήματα υγείας με το στομάχι μας
  • Βρισκόμαστε σε κοινωνική απομόνωση
  • Δεν έχουμε σεξουαλική επιθυμία
  • Καταναλώνουμε αλκοόλ ή/και ηρεμιστικά για να τα βγάλουμε πέρα στην καθημερινή μας ζωή.

Οι συχνότερες αιτίες έντονου εργασιακού στρες είναι:

  • Ο φόβος της απόλυσης
  • Πολλές υπερωρίες και υπερβολικός όγκος δουλειάς λόγω περικοπών στο προσωπικό
  • Πίεση για καλύτερη απόδοση, προκειμένου να ανταποκριθούμε στις αυξανόμενες απαιτήσεις, χωρίς όμως να αυξάνεται αντίστοιχα και η επαγγελματική ικανοποίηση
  • Διαρκής πίεση για απόδοση στο ανώτατο επίπεδο. Και η πίεση αυτή είναι έκδηλη όλη την ώρα.


Μπορούμε άραγε να αντιμετωπίσουμε το εργασιακό στρες και να διευκολύνουμε τη ζωή μας;

Ανθρώπινη επαφή

Η κοινωνική επαφή είναι ένα από τα ισχυρότερα αντίδοτα στην καταπολέμηση του άγχους. Η προσωπική επικοινωνία με έναν άνθρωπο που είναι διατεθειμένος να μας ακούσει, μας βοηθάει πολύ να καταπραΰνουμε γρήγορα το νευρικό μας σύστημα και το άγχος μας. Αυτός ο άνθρωπος που θα μας ακούει και θα μας ηρεμεί, πολύ πιθανόν να είναι εκτός εργασίας. Στη δουλειά δεν είναι και τόσο εύκολο να έχουμε κάποιον «κολλητό». Όμως, και εκεί, σε κάποιο διάλειμμα, όσο σύντομο και αν είναι, αντί να ασχοληθούμε το σμάρτφον και τα σόσιαλ μίντια, μπορούμε να ανταλλάξουμε δυο κουβέντες με τους συναδέλφους μας. Το να εκφράζουμε απλά και μόνο τα συναισθήματά μας μας βοηθάει να μειώνουμε το άγχος μας.

Πρέπει να θυμόμαστε ότι δεν εκφράζουμε σε κάποιον τα άγχη και τις στενοχώριες μας, για να μας τα λύσει. Αρκεί το άλλο πρόσωπο να είναι διατεθειμένο να προσέξει έναν συνάνθρωπό του και να τον ακούσει. Και βέβαια, μην ξεχνάμε: πρέπει και εμείς να είμαστε καλοί ακροατές και να ακούμε και τις δικές του αγωνίες. Δεν είμαστε οι μόνοι με προβλήματα σε αυτόν τον κόσμο. Και επειδή είναι στην ανθρώπινη φύση, ο καθένας μας να μεγαλοποιεί τα προβλήματά του και να βλέπει του άλλου λιγότερο σημαντικά, αυτή η αμοιβαιότητα στην επικοινωνία είναι αναγκαία και χρειάζεται προσοχή.

Αυτή η αμοιβαιότητα θα μας βοηθήσει να αναπτύξουμε φιλία με κάποιους συναδέλφους μας και έτσι να εκτονώσουμε το άγχος μας και να μειώσουμε τις αρνητικές του επιπτώσεις.

Εκτός από την αύξηση και βελτίωση των κοινωνικών μας επαφών στην εργασία μας, ένα δίκτυο καλών φίλων και συγγενών που μας στηρίζουν είναι εξίσου σημαντικό για την αντιμετώπιση του στρες σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας. Εν συντομία, όσο πιο μόνοι είμαστε, τόσο πιο ευάλωτοι γινόμαστε στο υψηλό άγχος.

Και εάν κάποιος από εμάς είναι μόνος του; Η πιθανότητα της μοναξιάς είναι πολύ μεγάλη και πολλοί από εμάς είμαστε μόνοι μας στη σύγχρονη εποχή. Κάποιες μικρές δράσεις όμως μπορούν να μας βοηθήσουν να γνωρίσουμε κόσμο και να αναπτύξουμε φιλίες, ενώ ταυτόχρονα θα έχουμε την ευκαιρία να απασχοληθούμε κάπου δημιουργικά. Τέτοιες δράσεις είναι να παρακολουθήσουμε κάποια μαθήματα (υπάρχουν φορείς που τα προσφέρουν δωρεάν), να γραφτούμε σε κάποιο σύλλογο ή να προσφέρουμε κάποιες ώρες εθελοντικής εργασίας για κάποιο κοινωφελή σκοπό.

Άσκηση

Η τακτική άσκηση μας βοηθάει να απαλλαγούμε από το στρες. Η αεροβική άσκηση, που αυξάνει τους παλμούς της καρδιάς και μας κάνει να ιδρώνουμε υπερβολικά, είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να βελτιώσουμε τη διάθεσή μας, να αυξήσουμε την ενέργειά μας, να βελτιώσουμε τη συγκέντρωσή μας και να χαλαρώσουμε το σώμα και το μυαλό μας. Αν πάλι δεν μας αρέσει κάτι τόσο έντονο όπως η αεροβίωση, το περπάτημα ή το κολύμπι ή κάποια άλλη μορφή άσκησης που μας αρέσει, μπορούν επίσης να μας βοηθήσουν να καταπολεμήσουμε το άγχος μας.

Καθώς ασκούμαστε, πρέπει να επικεντρωνόμαστε σε αυτό που κάνει το σώμα μας και όχι να αναπαράγουμε τις ίδιες αγχωτικές σκέψεις. Για ακόμη καλύτερα αποτελέσματα, μπορούμε να εντάξουμε στο πρόγραμμά μας τριαντάλεπτα προγράμματα άσκησης όσο το δυνατόν περισσότερες μέρες ή αν δεν έχουμε καθόλου χρόνο, να τα μειώσουμε ακόμη περισσότερο (π.χ. 15’ λεπτά άσκησης, 2 φορές την ημέρα).

Ακόμη και στη δουλειά, όταν το άγχος μας κορυφώνεται, πρέπει να αποφεύγουμε για λίγο αυτή την αγχογόνο κατάσταση. Αν μπορούμε να βγούμε έξω από το γραφείο, έστω και για λίγα λεπτά και να περπατήσουμε λίγο, θα μας βοηθούσε.

Στο δεύτερο μέρος, θα δούμε ακόμη μερικούς τρόπους διαχείρισης του εργασιακού άγχους.