Οικονομικά για μη οικονομικούς
Ήταν κάποτε μια όμορφη χώρα που την λέγανε Ελλάδα. Ο καλός Θεός μάλλον είχε κέφια τότε που μοίραζε «οικόπεδα» και στην Ελλάδα έδωσε γωνιακό, πρώτο στη θάλασσα. Βέβαια, οι κάτοικοί της ήταν κάπως περίεργοι και γενικά τους άρεσε να χωρίζονται σε ομάδες πριν ακόμα η Ελλάδα γίνει αυτό που ξέραμε σήμερα. Έτσι είχαμε πάντοτε διάφορα αντίπαλα στρατόπεδα, τους Αθηναίους και τους Λακεδαιμόνιους, τους Δεξιούς και τους Αριστερούς, τους Ολυμπιακούς και τους Παναθηναϊκούς, εμάς και τους άλλους (εδώ ήταν που τα μπλέξαμε αφού κάποια στιγμή καταλάβαμε πως εμείς ήμασταν οι άλλοι). Τέλος πάντων, αφού πολεμήσαμε τους πάντες, άλλοτε με επιτυχία, άλλοτε χωρίς επιτυχία γιατί δεν ξέραμε που τελειώνει η επιτυχία, είπαμε να σκοτωθούμε μεταξύ μας και ούτως πράξαμε.
Κάπου εκεί στη δεκαετία του 60, έχοντας καταστρέψει ότι μπορούσαμε, σηκώθηκε η μισή χώρα και έφυγε ως μετανάστης να μεγαλουργήσει κάπου που οι άνθρωποι θα ήταν πιο ψύχραιμοι. Έτσι, το δαιμόνιο του Έλληνα έφτασε σε όλες τις ηπείρους όπου επειδή δεν έκαναν εκεί κουμάντο άλλοι Έλληνες συμπεριφερόνταν ως κανονικοί άνθρωποι, κατάφεραν να επιβιώσουν και μάλιστα, οι επόμενες γενιές να αναδείξουν και σημαντικά άτομα στην παγκόσμια κοινότητα. Οι πιο κοντινοί, αυτοί δηλαδή που πήγαν στη Γερμανία και τις πέριξ χώρες, κάποια στιγμή πεθύμησαν το γωνιακό οικόπεδο και είπαν να επιστρέψουν. Εκεί υπήρξε μία επταετής περίπλοκη κατάσταση (μένω – φεύγω), επειδή την τύχη της Ελλάδος ανέλαβε η στρατιωτική εξουσία η οποία κυβέρνησε με διάφορες εμμονές. Οι πολίτες εθεωρούντο ως έχοντες σπασμένα μέλη – μερικοί εν τοις πράγμασι – οπότε έπρεπε να τοποθετηθούν στον γύψο, όσοι δεν υιοθετούσαν τις ιατρικές μεθόδους της Κυβέρνησης, στέλνονταν για διακοπές σε νησιωτικά θέρετρα –Μακρόνησος, Γυάρος κ.λπ.. Τελικά κάποιοι «περίεργοι φοιτητές» άρχισαν να δημιουργούν ιστορίες και επειδή το ξύλο δεν βγήκε μάλλον από τον παράδεισο, οι αγνώμονες ευεργετηθέντες Έλληνες, εκδίωξαν τους «φωτισμένους» αυτούς ανθρώπους που μέχρι και λίγο πριν αναχωρήσει και ο τελευταίος να διοικήσει τα ουράνια τάγματα, επέμεναν στο ορθό των απόψεών τους.
Με αυτά τα λίγα για την ιστορία των περίεργων ανθρώπων του όμορφου αυτού τόπου, μετά και από το «στρατιωτικό πείραμα», αρχίσαμε να μοιάζουμε με κανονική χώρα, κάποιες επενδύσεις φάνηκαν στον ορίζοντα, πολλοί μετανάστες βαρέθηκαν να στελεχώνουν τα Γερμανικά εργοστάσια και επέστρεψαν με κάποιο κομπόδεμα, η ναυτιλία περιέργως πως πήγαινε πάντοτε καλά και σιγά – σιγά κάτι άρχισε να φαίνεται στον ορίζοντα. Λειτούργησε και η θεωρία του ελατηρίου το οποίο είχε συμπιεστεί όσο δεν πήγαινε και άρχισαν να γίνονται επενδύσεις, ουσιαστικά να κτίζονται οικοδομές από τους μετανάστες στην αρχή και γενικά υπήρχαν δουλειές.
Τα πράγματα, πήγαιναν καλά, η εξουσία εναλλασσόταν μεταξύ δύο πολιτικών παρατάξεων που λέγανε διαφορετικά πράγματα αλλά κάνανε τα ίδια, απλώς άλλαζαν οι άνθρωποι στην εξουσία, ο πληθωρισμός ήταν ένα πρόβλημα αλλά τότε ανακαλύφθηκε η Αυτόματη Τιμαριθμική Προσαρμογή (ΑΤΑ) και γενικά το σύστημα δούλευε.
Σιγά – σιγά, το είδαμε κάπως και θελήσαμε να προχωρήσουμε στα μεγάλα Ευρωπαϊκά Σαλόνια, επειδή, πλέον των άλλων ανακαλύψαμε ως Έλληνες τη Δημοκρατία άρα αξίζαμε διεθνούς σεβασμού και για διάφορους άλλους λόγους που εμείς τους θεωρούσαμε σημαντικούς, αλλά πάντοτε πρέπει να πιστεύεις σε κάτι. Γενικά θεωρούσαμε επιτυχία οποιαδήποτε διάκριση σε διεθνές πανηγύρι (π.χ. το ότι ο Παναθηναϊκός έφτασε στο Γουέμπλεϊ) και κάποια στιγμή αποτελέσαμε ένα εκλεκτό μέλος, ενός κλειστού κλαμπ της Ευρώπης. Τα πράγματα παραδόξως συνέχισαν να πηγαίνουν καλά και στο τέλος του 2001, γίναμε οι εκλεκτοί των εκλεκτών. Μπήκαμε στο ενιαίο νόμισμα που λεγόταν και λέγεται ευρώ.
Το σημείο αυτό θεωρώ πως ήταν η αρχή της ανόδου και της πτώσης χωρίς αλεξίπτωτο που υφιστάμεθα την τελευταία εξαετία, αν όχι παραπάνω γιατί αυτά τα πράγματα αργείς λίγο να τα καταλάβεις.
Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή, από το ιστορικό εκείνο έτος 2001. Την 31η Δεκεμβρίου 2001, αν είχες 340,75 δραχμούλες στο πορτοφόλι σου, έκανες τη μικρή σου βόλτα, έπινες κανένα καφέ και γενικά κάτι μπορούσες να αγοράσεις. Την αμέσως επόμενη ημέρα, 1η Ιανουαρίου του 2002, αντί του προηγουμένου ποσού, είχες ένα μικρό κέρμα του ενός ευρώ, το οποίο αν το έδινες σε ζητιάνο, σου έδινε δίευρο, επειδή θεωρούσε ότι μάλλον εσύ είχες μεγαλύτερη ανάγκη από αυτόν. Συνεπώς, ως συνετός λαός, αντικαταστήσαμε τη δραχμή με το ευρώ και σε λίγο καιρό γίναμε 340,75 φορές πλουσιότεροι. Θα μου πείτε πως γίνεται αυτό; Μα φυσικά με το Ελληνικό οικονομικό δαιμόνιο και τον φαύλο κύκλο που το ακολουθεί. Βγήκαν λοιπόν οι τράπεζες και φώναζαν πως είσαι κορόιδο αν πληρώνεις ενοίκιο, επειδή με τα ίδια χρήματα αποκτάς δικό σου σπίτι. Έτσι ξεκίνησε το πρώτο «αεροπλανάκι» με τα ακίνητα. Οι πρώτοι που μπήκαν στο παιχνίδι, πράγματι κέρδισαν, αγοράζοντας σπίτια σε χαμηλή τιμή και με μικρό επιτόκιο. Οπότε ξεκίνησε η χρυσή εποχή των εργολάβων. Για την ακρίβεια, οι μισοί Έλληνες ήταν εργολάβοι και οι άλλοι μισοί αγοραστές. Οι τραπεζίτες πληρωνόταν με τον «τζίρο», δηλαδή έπαιρναν προμήθεια ανάλογα με τα δάνεια που έδιναν, οι τιμές άρχισαν να ανεβαίνουν, οι περισσότεροι αγοραστές δεν είχαν να χάσουν τίποτε επειδή έμπαινε ως ενέχυρο το ίδιο το ακίνητο για το οποίο πολλές φορές δεν είχαν διαθέσει ούτε ένα ευρώ δικό τους και ήταν όλοι ευχαριστημένοι. Θα μου πείτε τα χρήματα που βρισκόταν; Όπως καταλάβατε, όλο αυτό το αλισβερίσι, τίναξε τις τιμές σε δυσθεώρητα ύψη, η τρύπα σε πολυκατοικία με θέα τον Όλυμπο ονομάστηκε γκαρσονιέρα ή αστικό σαλέ, δύο τρύπες ενωμένες πολυτελές διαμέρισμα, δύο τούβλινα κουτιά, το ένα πάνω στο άλλο σε πρώην βοσκότοπο, λεγόταν πλέον μεζονέτα σε ανερχόμενο προάστιο και ούτω καθεξής. Οι τιμές δεν είχαν ουσιαστικά καμία αξία, επειδή ότι παρανοϊκό σε τιμή ζητούσε ο πωλητής σου το δάνειζε η τράπεζα, απλώς σταδιακά ανέβαιναν σημαντικά τα επιτόκια. Πάμε πάλι στο ερώτημα: πού βρέθηκε τόσο χρήμα; Επειδή ας πούμε οι στωικοί Γερμανοί δεν ασχολούνταν με τέτοιου είδους επεκτάσεις, έβαζαν τα χρήματά τους στις Γερμανικές τράπεζες και εισέπρατταν ένα επιτόκιο κάτω της μονάδας. Στην Ελλάδα που έσφυζε από ανάπτυξη και χρειαζόταν χρήματα, συνεπώς, αν ο αμαθής Γερμανός κατέθετε τα χρήματά του σε μία Ελληνική τράπεζα, με το ίδιο νόμισμα, θα έπαιρνε πολλαπλάσιο επιτόκιο και θα αποκόμιζε και αυτός κάτι λίγο από την Ελληνική ανάπτυξη. Φυσικά, επειδή δεν είναι δυνατόν να ζεις σε «σινιέ» περιοχή και να μην έχεις το ανάλογο όχημα, σταματήσαμε να αγοράζουμε Lada και Skoda και γνωρίσαμε τα Καγιέν. Δεν πα’ να είχε 65 χιλ. ευρώ, παίρναμε το αντίστοιχο δάνειο από την τράπεζα με ενέχυρο το πολυτελές όχημα και συνεχίζαμε. Το χρήμα στο μεταξύ ερχόταν από όλους τους ανόητους και μη γνώστες Ευρωπαίους επειδή τα επιτόκια στην Ελλάδα αποτελούσαν πλέον μύθο.
Το κράτος, θέλοντας και μη, έχοντας τέτοιου βοιωτικού επιπέδου υπηκόους έπρεπε να δημιουργήσει και αυτό τις ανάλογες υποδομές. Αφού δηλαδή ο μεγαλοεργολάβος επέλεξε να ανεγείρει το σύμπλεγμα κατοικιών με την κοινή πισίνα σε μέγεθος μεγάλης μπανιέρας στους πρόποδες του όρους έτσι ώστε οι ένοικοι να ατενίζουν το λεκανοπέδιο, εκδιώκοντας τα πρόβατα μαζί με τον βοσκό που καταλάμβαναν παρανόμως τον χώρο, δεν ήταν δυνατόν να μην υπάρξουν και οι απαραίτητες υποδομές (δρόμοι, σχολεία, κέντρα υγείας) και γενικά ένα σωρό κατασκευές που σήμερα, λόγω ερήμωσης του συμπλέγματος των πολυτελών κατασκευών στέκουν άχρηστες. Οι ένοικοι κάποτε κατανόησαν ότι τελικά θέλανε δύο ώρες διαδρομή για τη δουλειά τους, οι υποδομές δεν είχαν ολοκληρωθεί και τα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης έπασχαν, για να αγοράσεις ψωμί ήθελες ένα τέταρτο με το αυτοκίνητο και για τσιγάρα ένα εικοσάλεπτο, έτσι εγκατέλειψαν τη μεζονέτα και ξαναγύρισαν στον «Μπίθουλα» μπας και βρουν καμιά ώρα για τον εαυτό τους.
Φυσικά το μεγάλο ερώτημα ήταν πώς πληρωνόταν οι δόσεις της μεζονέτας και του Καγιέν, δεδομένου ότι οι εκ μισθών αποδοχές ήταν μεν καλύτερες των σημερινών, καταναλωνόταν όμως σε διασκεδάσεις (μπουζούκια), επειδή ο εξουθενωτικά εργαζόμενος πολίτης έπρεπε να τύχει και της ανάλογης ποιότητας απολαύσεων. Η απάντηση λοιπόν ήταν: καταναλωτικά δάνεια. Θυμάστε ήταν εκείνη η υπέροχη εποχή που στις πέντε το απόγευμα, μόλις είχες γυρίσει από τη δουλειά και είχες φάει για τρεις, ήσουν σε Νιρβάνα βλέποντας τους «δύο ξένους» στην τηλεόραση με σύντομες αναταράξεις του ύπνου που τον διέκοπτε η αδυναμία πέψης του γεύματος εκ τριών πιάτων και χτυπούσε το τηλέφωνο. «Ο κύριος Μήτσος Τσίπουρας; Τιμή μου που σας ακούω. Σας ενημερώνω ότι κάνοντας έρευνα των οικονομικών σας προοπτικών, η τράπεζα αποφάσισε να σας διαθέσει δάνειο ύψους πέντε χιλ. ευρώ. Τα χρήματά σας, σας περιμένουν κύριε Τσίπουρα». Μετά έφταιγε ο Τσίπουρας. Έπαιρνε τα πέντε χιλιάρικα με επιτόκιο 24%, πλήρωνε τη δόση από την μεζονέτα και το Καγιέν και την άλλη εβδομάδα δεχόταν άλλο τηλεφώνημα από άλλη τράπεζα για άλλο πεντοχίλιαρο και ο κύκλος ξεκινούσε από την αρχή με πιστωτικές κάρτες, με τις οποίες μπορούσες να κάνεις και ανάληψη από τα ATM (χρυσές εποχές). Αν θυμάστε την περίφημη τηλεοπτική εκπομπή του δημοσιογράφου Σαμοϊλη, όπου ένας οδηγός του ΟΑΣΘ από τη Θεσσαλονίκη έβγαλε 159 κάρτες, μετά έβγαλε γκόμενα που ήθελε σπίτι και ο άνθρωπος ήταν τη μισή μέρα στα ATM της πόλης τραβώντας πενηντάρικα, μετά τον παράτησε η γκόμενα γιατί μάλλον ήθελε το σπίτι και όχι τον τύπο και στο τέλος ο δημοσιογράφος τον ρωτάει, τι σκέπτεσαι να κάνεις; Και ο τύπος απαντάει τίποτα, θα συνεχίσω να είμαι οδηγός και δεν υπάρχει κάτι για να μου πάρουν. Ας πρόσεχαν…
Να πούμε και λίγα λόγια για το Δημόσιο. Το χρήμα μεν κυλούσε αλλά σε κρυφά ρυάκια. Δηλαδή, ο ελεύθερος επαγγελματίας έκανε κανά δυο μερεμέτια στην κυρία, έπαιρνε λόγω ύψιστης τεχνικής στην εργασία ένα πεντακοσάρικο πακέτο (βάψιμο σαλονιού και δωματίου, αλλαγή μηχανισμού στο καζανάκι που έτρεχε, σφίξιμο βρύσης κουζίνας που είχε εκτοπισθεί λόγω αλλεπάλληλων χτυπημάτων από την κατσαρόλα και άλλες τέτοιες τεχνικές εργασίες που σήμερα γίνονται στο ένα πέμπτο του τότε ποσού, αν δεν υποχρεωθεί ο σύζυγος να τις διευθετήσει). Φυσικά η ερώτηση περί απόδειξης αποτελούσε ασέβεια προς τον επαγγελματία, του οποίου τις υπηρεσίες δεν θα απολάμβανε ξανά η κυρία, συνεπώς ήταν ένα μη υφιστάμενο θέμα. Ο έχων το πεντακοσάρικο τεχνίτης μετά από μία τόσο δύσκολη ημέρα, όπου έβαφε, σαλιάριζε με την κυρία και έπινε απανωτούς καφέδες, έπρεπε να ξεδώσει το βράδυ έτσι ώστε να αποδώσει σε άλλη κυρία που της είχε καεί η λάμπα και ο σύζυγος αδυνατούσε να ανταπεξέλθει στο συμβάν την επόμενη ημέρα. Με καλή παρέα πήγαινε σε γνωστό κοσμικό μαγαζί όπου τραγουδούσε γνωστό ταλεντάκι με ελάχιστα φάλτσα φωνή αλλά ωραιότατο κορμί, σαν τζέντλεμαν άνοιγε μία σαμπάνια πίστας και έριχνε δύο πανεράκια γαρύφαλλα στην αοιδό, ώστε να κάνει το κομμάτι του χορεύοντας σόλο ζεμπεκιά το «πέντε Έλληνες στον Άδη» και κάποια ώρα, πλήρης εντυπώσεων, οινοπνεύματος και χωρίς το πεντακοσάρικο, επέστρεφε στην οικία του ώστε να ανανήψει για να επισκεφτεί την επόμενη ημέρα την άλλη κυρία και να εισπράξει κάποιο ποσό αντίστοιχο του συναδέλφου του Καλατράβα και πάει λέγοντας. Φυσικά και εδώ δεν υφίστατο η λέξη «απόδειξη» και τα πάντα εδράζονταν στη σκαιά οικονομία, ή με άλλα λόγια το πεντακοσάρικο είχε διανεμηθεί ως πουρμπουάρ ένα πεντάευρο στον παρκαδόρο, ένα εικοσάρικο στον πορτιέρη για διακεκριμένη θέση στο μαγαζί σε συνεννόηση με τον μαιτρ, πέντε ευρώ στην γκαρνταρόμπα και άλλα τόσα στον πιτσιρικά (βοηθός σερβιτόρου) για να εφοδιάζει με ξηροκάρπια ανελλιπώς το τραπέζι, η σαμπάνια πίστας και τα γαρύφαλλα, μια μαύρη πέρδικα και τίποτε λιγότερο για ποτό και το πεντακοσάρικο διακονούσε πολλές οικογένειες. Φυσικά, η μόχλευση του χαρτονομίσματος ήταν τεράστια, επειδή η τραγουδίστρια έχοντας επίγνωση των φωνητικών της δυνατοτήτων τα έδινε όλα σε μανικιούρ, πεντικιούρ, ξανθά extensions και μια στενή μπλούζα που έπαιζε το ρόλο και της φούστας κ.ο.κ. Συνεπώς, από τον όλο οικονομικό οργασμό, από την κυρία με το καζανάκι έως την μανικιουρίστα, το κράτος δεν εισέπραττε μία, ούτε ως άμεση ούτε ως έμμεση φορολογία. Άρα η μόνη λύση ήτο ο εξωτερικός δανεισμός. Κάτι πήγαινε εκεί που έπρεπε, κάτι ξέφευγε, αλλά είχαμε «πρόσωπο» και μας δάνειζαν.
Μετά ήρθε το μεγάλο πανηγύρι, διοργανώσαμε τους καλύτερους και τους πλέον ακριβότερους Ολυμπιακούς Αγώνες, όλοι έμειναν ευχαριστημένοι, οι Αθάνατοι που πήραν παράταση πολυτελούς ζωής, εμείς επειδή μας είπαν μπράβο, η κοινότητα των Αλβανών εργατών, επειδή εμείς κάναμε Ολυμπιακούς και αυτοί κτίσανε τη χώρα τους… Τελικά μας έμειναν μερικά εξαιρετικά δημιουργήματα καθημερινής χρήσης όπως ο χώρος του «κανόε – καγιάκ» και το γήπεδο του «badminton» όπου κάθε μέρα εκατοντάδες συμπολίτες μας προπονούνται στο δημοφιλές αυτό άθλημα και πάει λέγοντας.
Το πράγμα στράβωσε κάπου εκεί στο 2010. Ήταν που γύρισε ανάδρομος ο Ερμής, ο τελευταίος «πρόθυμος ηλίθιος» δεν έλαβε τηλέφωνο από τράπεζα για πιστωτική κάρτα ή πεντοχίλιαρο, η τράπεζα πίεζε και πήρε το Καγιέν αφού ο τύπος του είχε ξηλώσει μέχρι και τον αναπτήρα και το έχει η τράπεζα και το χαίρεται, ακόμα προσπαθεί να του πάρει το σπίτι αλλά αυτός είναι έξω από τα Δικαστήρια κάθε Τετάρτη και φωνάζει για τους πλειστηριασμούς της πρώτης κατοικίας, οι κυρίες σταμάτησαν να κάνουν τα καζανάκια και τα αφήνουν να στάζουν, αν τον φωνάξουν του λένε από την αρχή ότι για το σύνολο των υπηρεσιών διαθέτουν ένα εικοσάρικο και θέλουν απόδειξη για να «δομήσουν το αφορολόγητο», το μπουζουξίδικο έκλεισε και η τραγουδίστρια δουλεύει σερβιτόρα στη Γερμανία και αν πάει να τραγουδήσει έτσι για κέφι την φωνάζουν «σταμάτα φάλτσα».
Κάπου εδώ πρέπει να τελειώσουμε επειδή θέλω να παρακολουθήσω το δεύτερο γύρο του παιχνιδιού για τις τηλεοπτικές συχνότητες, μου αρέσει το μπινελίκι που πέφτει στη Βουλή επειδή είναι καλύτερο από τους «δύο ξένους» που παίζεται ακόμα και γενικά εξακολουθώ να πιστεύω στη Θεά τύχη, η οποία δεν είναι δυνατόν να με ξέχασε, γι’ αυτό λοιπόν θα παίξω λόττο με τον Τσακαλώτο…






